Điểm Đẹp

Ghé thăm Lăng đá Quận Vân

Cách trung tâm Tp. Hà Nội khoảng 15km về phía Nam, Lăng đá Quận Vân thuộc thôn Nỏ Bạn, xã Vân Tảo, huyện Thường Tín là một khu vực lăng mộ đá đồ sộ và linh thiêng. Tuy vậy, có một thời lăng đá bị đi vào quên lãng, chỉ được gọi với cái tên không chính thức là “đền nổi”.

Ghé thăm Lăng đá Quận Vân

Lăng đá Quận Vân bình yên khi chiều xuống

Lăng đá Quận Vân được xây dựng năm 1733 thờ Quận công Đại giang Đỗ Bá Phẩm, vị quan lớn thời Lê Trung hưng. Quận công chính là người cho xây dựng lăng của mình khi thấy thế đất ở cánh đồng Nỏ Bạn đẹp. Khi lăng đang được xây dựng, ông bị gian thần gièm pha, bị đày ra Quảng Ninh và mất năm 1734.

Năm 1914, lũ sông Hồng tràn qua đê Xâm Thụy làm ngập cả khu lăng rộng 4 sào Bắc Bộ, không còn ai nhớ vị trí chính xác sau khi nước rút. Mãi đến năm 1986, xã Vân Tảo múc đất lên trồng ngô thì phát lộ lại lăng đá. Tuy vậy, do là khu lăng mộ nên rất ít người lại gần, lăng đá bị bỏ hoang cỏ mọc um tùm, luôn ngập trong nước, người dân quen gọi là đền nổi. Năm 2003, khi được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ VHTTDL) công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia, lăng đá vẫn chỉ là một bãi đá trơ chọi giữa cánh đồng, họa hoằn có người đến thắp hương. Mãi đến năm 2018, các cơ quan quản lý văn hóa mới chú ý đến lăng đá và cho tôn tạo lại lăng, cử người trông giữ và hương khói hàng ngày.

Lăng đá Quận Vân có tất cả 30 công trình đá, đó đều là đá nguyên khối và được điêu khắc tinh xảo. Ngay cổng vào là cặp tượng chiến binh đá, mặt hùng dũng tay cầm đại đao, trang phục chỉnh tề. Tiếp đến là các cặp voi đá, ngựa đá chầu hương án, cả voi và ngựa đều có kích thước tương đương với đời thực, trải qua hàng trăm năm mưa nắng nhưng không tượng đá nào bị hư hỏng, nứt vỡ. Phần cuối lăng mộ là nhà bia và nhà mộ, đôi nghê đá chầu hai bên cánh bia mồm ngậm hạt ngọc, đầu và mình được khắc những hình vân xoắn, cổ đeo vòng nhạc, dáng điệu khỏe khoắn và sinh động, trên bia ghi lại cuộc đời và công danh của Quận công.

Từng công trình đá được người nghệ nhân xưa điêu khắc tỉ mỉ từ đá xanh nguyên khối, không chỉ đẹp, phong thái mà còn truyền được hồn vào từng khối đá thô sơ. Đó là chưa kể đến sự sáng tạo có thể di chuyển các khối đá nặng hàng chục tấn từ đường biển, đường sông rồi đưa vào khu lăng mộ. Cùng với đình làng và chùa Nỏ Bạn, đá Quận Vân tạo nên một thế hình tam giác cân, điều này thể hiện vị trí quan trọng của lăng đá trong tín ngưỡng của người dân Nỏ Bạn.

Ngoài ra đến thăm Nỏ Bạn, du khách còn được xem nghề làm chổi đót đã có từ mấy trăm năm trước, được hòa mình vào cuộc sống làng quê dân dã mà chất phác.

Nguyễn Văn Công