Thế Giới

Bí ẩn những vòng tròn thần tiên ở Namibia

Truyền thuyết nói rằng những vòng tròn thần tiên (Fairy Circles) là dấu chân của các vị thần. Những người khác tin rằng chúng là điểm UFO hạ cánh. Còn các nhà khoa học có giả thuyết của riêng họ. Nhưng không ai thực sự biết các vòng tròn thần tiên rải rác trên sa mạc ven biển Namib đã hình thành như thế nào.

Vòng tròn thần tiên (Fairy Circles) là những khoảng trống tròn phân bố đồng đều trên đồng cỏ khô cằn khắp sa mạc Namib trông giống như những chấm bi trên vải khi nhìn từ không trung.

du lịch Namibia, địa điểm du lịch Namibia, vòng tròn thần tiên, sa mạc Namib, vòng tròn thần tiên, NamibiaCác vòng tròn thần tiên rắc đều trên khoảng 1.100 dặm của sa mạc Namib. Ảnh: Jen Guyton

Cho đến năm 2014, người ta cho rằng chúng chỉ xuất hiện dọc theo sa mạc Namib ở miền nam châu Phi, nhưng sau đó những vòng tròn thần tiên tương tự đã được phát hiện gần thị trấn khai thác mỏ Newman ở Tây Úc. Tuy nhiên, những vòng tròn thần tiên ở Namibia vẫn là điểm đến nổi tiếng và hấp dẫn nhất đối với các nhà khoa học đã nghiên cứu chúng từ những năm 1970.

du lịch Namibia, địa điểm du lịch Namibia, vòng tròn thần tiên, sa mạc Namib, vòng tròn thần tiên, NamibiaẢnh: Jen Guyton

Các giả thuyết về sự hình thành và mục đích của chúng có rất nhiều, nhưng cho đến nay vẫn chưa ai có thể chứng minh được rằng chúng có phải là câu trả lời thực sự cho bí ẩn hàng thập kỷ này.

du lịch Namibia, địa điểm du lịch Namibia, vòng tròn thần tiên, sa mạc Namib, vòng tròn thần tiên, NamibiaẢnh: Jen Guyton

“Đó là một khu vực hình tròn trống không, không có gì trên đó, và có một vòng cỏ xung quanh nó,” Eugene Marais, Giám đốc nghiên cứu tại Viện nghiên cứu Gobabeb-Namib, mô tả về các vòng tròn thần tiên. “Khi bạn nhìn xuống từ không trung hoặc từ các điểm cao, trông gần giống như những nốt sởi vậy.”

du lịch Namibia, địa điểm du lịch Namibia, vòng tròn thần tiên, sa mạc Namib, vòng tròn thần tiên, NamibiaẢnh: Jen Guyton

Các nhà khoa học đã cố gắng giải thích lý do tại sao những vòng tròn thần tiên này tồn tại trong nhiều thập kỷ. Nhưng đến nay chúng ta vẫn gặp khó khăn trong việc tìm hiểu hiện tượng tự nhiên bí ẩn này. Như Giáo sư Marais nói, đó là một hiện tượng đáng lẽ rất dễ giải thích mà lại khó không tưởng, chẳng lời giải thích nào được công nhận cả.

du lịch Namibia, địa điểm du lịch Namibia, vòng tròn thần tiên, sa mạc Namib, vòng tròn thần tiên, NamibiaNhững vòng tròn thần tiên nhìn từ trên cao. Ảnh: Guardian

Ngoài những lời giải thích thần bí và khoa học viễn tưởng như các nàng tiên nhảy múa trong các vòng tròn và ngăn không cho cây cối phát triển, hay UFO hạ cánh xuống sa mạc vào ban đêm, có một số lời giải thích hợp lý hơn về lý do tại sao các vòng tròn thần tiên tồn tại.

Một số nhà khoa học tin rằng nó có liên quan đến những con mối đã biến Namib thành nhà của chúng và nghiên cứu đã chỉ ra rằng có những đàn mối dưới hầu hết các vòng tròn cằn cỗi giáp với thảm thực vật này. Giả thuyết cho rằng các đàn mối xâm nhập và xâm chiếm lẫn nhau, nhưng khi các đàn mối có kích thước tương tự gặp nhau, chúng không thể tiêu diệt lẫn nhau, vì vậy chúng tạo ra những vùng đệm “quốc tế” giữa chúng.

du lịch Namibia, địa điểm du lịch Namibia, vòng tròn thần tiên, sa mạc Namib, vòng tròn thần tiên, NamibiaVòng tròn thần tiên có thể phản ánh hành động của cả côn trùng và thực vật. Ảnh: Science Magazine

Một giả thuyết hợp lý khác cho rằng những vòng tròn thần tiên này là kết quả của sự cạnh tranh của các loài thực vật trước nguồn nước khan hiếm ở sa mạc Namib. Thực vật giúp đỡ những người hàng xóm gần nhất của chúng bằng cách tạo bóng râm và duy trì nước trên bề mặt đất, nhưng cản trở sự phát triển của những cây khác ở xa bằng cách mọc rễ dài và hút nước từ đất.

Cũng có những người tin rằng vòng tròn thần tiên của sa mạc Namib bằng cách nào đó được kết nối với những bụi cây Euphorbia độc hại, vì một số tàn tích của loài thực vật này đã được tìm thấy trong các vòng tròn.

Nhưng sự thật là không ai biết chắc liệu có lý thuyết nào trong số này là đúng hay không, hay câu trả lời thực sự là sự kết hợp của các lý thuyết.

du lịch Namibia, địa điểm du lịch Namibia, vòng tròn thần tiên, sa mạc Namib, vòng tròn thần tiên, NamibiaẢnh: andbeyond

Nghiên cứu được thực hiện trên các vòng tròn thần tiên mới hơn ở Úc đã phát hiện ra rằng mối không gây ra những mảnh đất cằn cỗi, mà chúng là kết quả của các quá trình phi sinh học như phong hóa cơ học đất do mưa lớn trong lốc xoáy, nhiệt độ khắc nghiệt và bốc hơi.

Tiến sĩ Stephan Getzin từ Đại học Göttingen giải thích: “Khoảng trống thảm thực vật do mối thợ gây ra chỉ bằng một nửa kích thước của vòng tròn thần tiên và không được bố trí một cách nghệ thuật như thế. Trong hầu hết các trường hợp, chúng tôi thậm chí còn không tìm thấy bất kỳ loài termitaria cứng nào dưới lòng đất ngăn cản sự phát triển của cỏ.”

du lịch Namibia, địa điểm du lịch Namibia, vòng tròn thần tiên, sa mạc Namib, vòng tròn thần tiên, NamibiaẢnh: Live Science

Bí ẩn về các vòng tròn thần tiên vẫn chưa được giải đáp. Mặc dù các nhà khoa học chắc chắn đã đạt được nhiều tiến bộ kể từ những năm 1970, chúng ta có thể không bao giờ thực sự biết mục đích của những hình thành này là gì.

Phong Sa