Thế Giới

Ăn chay như người Nhật: Trường phái ẩm thực Shojin Ryori tinh tế và siêu dinh dưỡng

Shojin Ryori không chỉ là cách ăn chay đơn thuần, đây còn là một lối sống dưỡng sinh đáng ngưỡng mộ của người Nhật Bản. 

Shojin Ryori là gì?

Shojin Ryori là tên gọi của một trường phái ẩm thực Nhật Bản có nguồn gốc từ Phật giáo. “Sho” có nghĩa là “tập trung”, “jin” là “để tiến về phía trước”, còn “ryori” có nghĩa là “nấu ăn/ẩm thực”. Ghép tất cả lại có nghĩa là sự thắng tiến về trí tuệ thông qua ẩm thực.

Shojin Ryori
Shojin Ryori là trường phái ẩm thực chay. Ảnh: allabout-japan

Các món ăn trong trường phái này hầu hết là món chay, mang lại cảm giác nhẹ nhàng, bình thản khi thưởng thức nhưng vẫn đủ dinh dưỡng và tốt cho sức khỏe.

Shojin Ryori
Các món ăn đủ dinh dưỡng và tốt cho sức khỏe. Ảnh: allabout-japan


Nguyên lý của Shojin Ryori

Tiền đề của trường phái ẩm thực Shojin Ryori được mang đến bởi nhà sư Dogen - người sáng lập ra Thiền tông trong Phật giáo Nhật Bản.

Shojin Ryori
Trường phái ẩm thực Shojin Ryori. Ảnh: allabout-japan


Đặc trưng của trường phái này chính là một bữa ăn phải có đủ 5 màu gồm xanh lá, vàng, đỏ, đen, trắng; 5 vị chua, ngọt, mặn, đắng, umami; 5 kiểu chế biến là để sống, ninh, nướng, chiên giòn và hấp; 5 món mỗi bữa là cơm trắng, 1 món canh và món đi kèm. Màu và vị phải được chế biến từ tự nhiên chứ không dùng chất phẩm màu hoặc gia vị sẵn có.

Shojin Ryori
5 món ăn, 5 màu, 5 mùi vị, 5 cách chế biến. Ảnh: fujita-kanko

Hương vị và màu sắc món ăn phải đảm bảo được yếu tố cân bằng dinh dưỡng, đưa con người hòa làm một cùng mùa màng và thiên nhiên. Người Nhật tin rằng mùa nào ăn thức đó luôn là cách tốt nhất để con người trường tồn cùng tự nhiên và thời gian. Do đó, họ tận dụng tất tần tật các loại rau củ sinh trưởng trong mùa để nấu nướng, chế biến thành món ăn.

Shojin Ryori
Nguồn nguyên liệu chủ yếu là rau củ quả, mùa nào thức nấy. Ảnh: fujita-kanko

Đặc biệt, nguyên tắc lớn nhất của trường phái ẩm thực là Shojin Ryori là “không lãng phí”, các món ăn được chế biến phải tận dụng được đến tối đa nguồn nguyên liệu, sao cho phần phải bỏ đi là ít nhất. Chẳng hạn như, trong một số món súp chay Nhật Bản, ngay cả vỏ cà rốt hay củ cải cũng không bị bỏ đi.

Shojin Ryori
Nguyên tắc lớn nhất của trường phái ẩm thực là Shojin Ryori là không lãng phí. Ảnh: fujita-kanko

Nguyên liệu để tạo nên các món chay Nhật Bản

Ở một số đất nước, nguyên liệu nấu món chay thường bị hạn chế, nhưng ẩm thực Nhật Bản thì khác. Hơn nữa, người Nhật thắng các quốc gia còn bởi sự đa dạng trong cách thức nấu nướng.

Shojin Ryori
Cách thức chế biến món ăn của người Nhật rất đa dạng. Ảnh: allabout-japan

Chẳng hạn như, chỉ từ một loại đậu hũ, người Nhật có thể làm ra món da đậu hũ chiên, đậu hũ khô, đậu nành lên men. Bên cạnh nguyên liệu chính là đậu hũ, người Nhật còn có một loại thực phẩm khác là konnyaku - thạch làm từ cây konjac. Các loại rau củ quả nấu kèm được chọn theo mùa, cà chua với cà tím vào mùa hè, bí kabocha, khoai lang vào mùa thu, các loại rau củ gốc rễ vào mùa đông còn mùa xuân thì ăn các loại rau mọc trên núi hoặc là cải đang độ trổ hoa.

Shojin Ryori
Đậu hũ là nguyên liệu chính. Ảnh: allabout-japan

Về gia vị, trường phái ẩm thực Shojin Ryori sử dụng nước dùng dashi nấu từ tảo biển kombu, nước tương, sake, nước gạo lên men mirin, miso, giấm và dầu mè. Đầu bếp sẽ cố gắng tận dụng các loại gia vị, kết hợp với nhau để gợi nên hương vị nguyên thủy của rau củ chứ không phải làm cho khác đi.

Shojin Ryori
Trường phái ẩm thực Shojin Ryori sử dụng gia vị tự nhiên. Ảnh: allabout-japan


Hàm lượng dinh dưỡng và giá trị tinh thần của Shojin Ryori

Ban đầu, trường phái ẩm thưc Shijin Ryori chủ yếu có ở các chùa chiền Nhật Bản, là bữa ăn mỗi ngày dành cho các nhà sư. Sau thời gian kỷ luật nghiêm ngặt, các nhà sư tìm đến bữa ăn như một sự nghỉ ngơi nhẹ nhàng, thư giãn tâm hồn. Sau này, Shojin Ryori được nhiều người biết đến, trở thành kiểu ăn uống được lựa chọn đan xen với ẩm thực ngày thường để dưỡng sinh, thay đổi khẩu vị.

Shojin Ryori
Bữa ăn của các nhà sư. Ảnh: fujita-kanko


Do đặc trưng nguyên liệu và gia vị đến từ thiên nhiên, nên các món ăn Shojin Ryori đều rất tốt cho sức khỏe. Cà chua, cà tím giúp làm mát cơ thể trong mùa hè, bí ngô, khoai lang cung cấp năng lượng cho cơ thể. Do không phụ thuộc vào các loại thịt nên các món ăn đều rất lành mạnh. Thực khách sẽ cảm thấy tràn đầy năng lượng, tâm hồn cũng sẽ nhẹ nhàng, thanh thản hơn sau mỗi bữa ăn.

Shojin Ryori
Do không phụ thuộc vào các loại thịt nên các món ăn đều rất lành mạnh. Ảnh: allabout-japan


Các món ăn kèm phổ biến của Shojin Ryori

Ngoài cơm trắng, một bữa ăn thuần chay theo trường phái ẩm thực này cần có một món canh và 3 món ăn kèm.

Koyadofu: một loại đậu hũ đông lạnh của người Nhật, có thể chế biến thành món súp, đôi khi đem nướng hoặc hấp cùng các nguyên liệu khác.

Shojin Ryori
Đậu hũ Nhật Bản. Ảnh: allabout-japan

Tempura rau củ: món ăn từ rau củ đem nhúng bột rồi chiêng giòn. Nguyên liệu thường là khoai lang, ớt chuông, củ sen, cà tím, nấm hương, bí đỏ…

Shojin Ryori
Tempura rau củ. Ảnh: allabout-japan

Ganmodoki hay là món đậu hũ chiên giòn. Đậu hũ nghiền nhuyễn, trộn với cà rốt, củ sen, ngưu bàng, rong biển, sau đó đem chiên giòn lên.

Shojin Ryori
Ganmodoki. Ảnh: allabout-japan


Cách thưởng thức Shojin Ryori

Các món ăn Shojin Ryori sẽ được đựng trong những chiếc đĩa, bát gốm sứ tuyệt đẹp, trang trí tối giản nhưng cực kỳ tinh tế, đậm phong cách Nhật Bản. Bữa ăn sẽ được phục vụ trong không gian thiền định thật yên tĩnh, chỉ có tiếng nhạc du dương. Khi ăn không nói, chỉ có tiếng bát đũa chạm vào nhau, nhẹ nhàng và thư giãn.

Shojin Ryori
Thưởng thức món ăn trong không gian thiền tịnh. Ảnh: fujita-kanko


Thưởng thức Shojin Ryori ở đâu?

Nếu ghé thăm các ngôi đền ở Kyoto và thị trấn miền núi Koya-san, du khách sẽ được thưởng thức các món ăn theo trường phái ẩm thực Shojin Ryori. Tại khách sạn, nếu thực khách yêu cầu, người ta cũng sẽ phục vụ tận nơi các món ăn thuần chay này.

Shojin Ryori
Đến các đền chùa hoặc nhà hàng tại Nhật Bản để được phục vụ ẩm thực thuần chay. Ảnh: fujita-kanko

Bạn cũng có thể sử dụng Air Kitchen - một dịch vụ mới tại Nhật Bản kết nối khách du lịch đến các chủ nhà Nhật Bản, những người cung cấp bữa ăn chay và thuần chay tại nhà của họ. Nó có sẵn trên khắp Nhật Bản bao gồm Tokyo, Kyoto và Osaka cũng các địa điểm xa hơn. Một số chủ nhà thậm chí còn mở các lớp học nấu ăn để phục vụ nhu cầu của thực khách.


Cẩm Luyến
Theo Báo Thể thao Việt Nam